Koszty badań wstępnych, okresowych i kontrolnych pracownika zatrudnionego na umowę o pracę ponosi pracodawca (art. 229 § 6 KP). Czas badań okresowych i kontrolnych jest płatny, a przy przejeździe do innej miejscowości przysługuje zwrot kosztów przejazdu. Przy umowach cywilnoprawnych zasady mogą być inne.
Najważniejsza zasada: badania wstępne, okresowe i kontrolne pracownika są finansowane przez pracodawcę. Wynika to z art. 229 Kodeksu pracy i jest potwierdzane przez Państwową Inspekcję Pracy.
Kto płaci w konkretnych sytuacjach?
| Sytuacja | Kto ponosi koszt? | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Badanie wstępne pracownika | pracodawca | dotyczy badania profilaktycznego wykonywanego na podstawie skierowania |
| Badanie okresowe | pracodawca | termin kolejnego badania wynika z orzeczenia lekarza |
| Badanie kontrolne | pracodawca | dotyczy powrotu po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni |
| Ponowne badanie po odwołaniu | pracodawca | PIP zalicza je do kosztów związanych z badaniami profilaktycznymi |
| Przejazd do innej miejscowości na badanie | pracodawca | zwrot według zasad obowiązujących przy podróżach służbowych |
| Umowa zlecenia / inna umowa cywilnoprawna | zależy od ustaleń i ryzyka pracy | nie działa automatycznie ten sam mechanizm co przy stosunku pracy |
Czy czas badań jest płatny?
Okresowe i kontrolne badania lekarskie przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy. Za czas niewykonywania pracy w związku z badaniami pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. PIP wskazuje również na obowiązek pokrycia kosztów przejazdu, jeżeli badanie wymaga wyjazdu do innej miejscowości.
Co z dodatkowymi konsultacjami i testami?
Jeżeli lekarz prowadzący badanie profilaktyczne uzna, że ze względu na stanowisko i narażenia potrzebne są dodatkowe badania lub konsultacje mieszczące się w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej, koszt nie powinien być przerzucany na pracownika. Pracodawca ponosi koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej niezbędnej z uwagi na warunki pracy.
Umowa zlecenia to osobny przypadek
Przy zatrudnieniu na podstawie umowy cywilnoprawnej obowiązek badań i finansowanie nie wynikają automatycznie z tych samych zasad co w stosunku pracy. PIP wskazuje, że znaczenie mają rodzaj pracy, poziom zagrożeń oraz ustalenia między stronami. Dlatego nie należy przenosić zdania „pracodawca zawsze płaci” na każdą relację B2B lub zlecenie.
Dla działu HR: przed wysłaniem pracownika do placówki ustalcie nie tylko rodzaj badania, ale również sposób rozliczenia z placówką. Portal może pomóc w organizacji kontaktu, natomiast zasady finansowe konkretnego świadczenia powinny być potwierdzone przed wizytą.
A jeśli pracownik sam wybierze prywatną wizytę?
Badanie wykonane z własnej inicjatywy nie zastępuje automatycznie badania profilaktycznego organizowanego przez pracodawcę. W przypadku badań pracowniczych istotne jest skierowanie opisujące konkretne stanowisko i warunki pracy oraz relacja pracodawcy z jednostką służby medycyny pracy.